لینک کوتاه:
https://hrhome.ir/?p=12799
اولین مهارت مطرح شده در مهارتهای دهگانه سازمان بهداشت جهانی ارتباط مؤثر (Effective Communication) میباشد که بهاختصار آن را توضیح میدهیم.
جهان امروز را جهان ارتباطات مینامند. دنیایی که به دهکده جهانی موسوم شده است و در هر لحظه میلیونها پیام ارتباطی ردوبدل میشود. در اینچنین دنیایی اگر بخواهیم به موفقیت و پیروزی برسیم چارهای جز آن نداریم که با برقراری ارتباطی سالم، مؤثر و مفید بتوانیم به تعاملات خود با دیگران بهبودی و سودمندی ببخشیم. ارتباطات، فضای اجتماعی مورد نیاز را برای زندگی انسانها فراهم مینماید.
ارتباط چیست؟
- ارتباط فرآیند انتقال اطلاعات، احساسات، اندیشه ها، هیجانات و رفتارها در میان دیگران است.
- ارتباط فرآیند انتقال یک محرک (پیام) از یک فرد به فدری دیگر به منظور تغییر رفتار روست.
- هر گاه شخصی تأثیری را از دیگری بپذیرد که دیگری در مورد او اراده کرده است، دومی با او ارتباط ایجاد کرده است.
ارتباط سالم، مؤثر و مفید یا ارتباط مخرب؛ انتخاب با شماست؟
- ارتباط سالم: شخصیت مخاطب را زیر سوال نبرده و تخریب نکند. (در واقع ارتباطی که برد – برد باشد.)
- یک مدیر و کارمند که به چالش رسیده بودند، هنگام مراجعه کارمند به مدیرش گفته بود، تو اگر مدیر بودی هدایت تیم را به فلانی نمی دادی! (این ارتباط مخرب است.)
- ارتباط موثر: ارتباطی که اعتماد شخص را جلب کند.
- یکی از کارمندان عنوان میکرد که اگر فلانی همین حرف را به من میگفت میپذیرفتم ولی چون همکاری که اصلاً قابل اعتماد نیست، بیان کرد، نتوانستم بپذیرم.
- ارتباط مفید: تغییر نگرش و رفتار شکل بگیرد.
- یکی از مدیران شرکتها بعد از چندین جلسه خطاب به جمع بیان داشت که من همیشه فکر میکردم که مدیریت یعنی عتاب و خطاب کردن، اما الان میفهمم که مدیریت چیزی که برقراری ارتباط سالم، مؤثر و مفید با همکاران نیست.
- ارتباط مخرب: هر گاه مجاورت بین افراد وجود داشته باشد ولی روابط سالم، مؤثر و مفیدی بین آنان برقرار نباشد، محبت به انزجار و نفرت تبدیل گشته و صفا و صمیممیت به کینه و عداوت بدل میشود.
- مدیری تصمیم می گیرد یک دورهمی با تیمش در یکی از بهترین مراکز رفاهی داشته باشد. نیمی از تیم تمایلی به حضور در این دورهمی را ندارند. وقتی علت را از اعضای تیم جویا میشویم، بیان میکنند که مدیر در کل دورهمی از پروژهها صحبت میکند، برای همین به اصلاح اعطایش را بعه لقایش بخشیدیم.
مسلماً ارتباط سالم، مؤثر و مفید، اولین قدم برای تعاملات سالم و صحیح و مفید انسانها است. تا وقتی که این ارتباط بهدرستی برقرار نشود، هیچ پیامی به ثمر نمیرسد. بهعبارتدیگر تا ارتباط مؤثر ایجاد نشود هیچگونه پیامی نمیتوان داد؛ زیرا پیام والای ما قربانی فیلترهای مخاطب میگردد.
اهداف ارتباط موثر
توانایی برقراری ارتباط مؤثر به فرد کمک مینماید تا بتواند مناسب بافرهنگ جامعه، موقعیت خود را بیان نماید، بدین معنی که فرد بتواند نظرها، عقاید، خواستهها، عواطف و احساسات و هیجانات خود را ابراز و به هنگام نیاز بتواند از دیگران درخواست کمک نماید و از آنها راهنمایی بخواهد و یا بالعکس به دیگران کمک نماید و از کمک به آنان لذت ببرد و انرژی روانی بگیرد.
اجزای پیام
اجزای پیام از چهار قسمت تشکیل میشوند که عبارتند از:
۱. برقرارکننده ارتباط
- فرستنده
- گیرنده
- در ارتباط فرستندگان و گیرندگان باید سیستم های مشابه داشته باشند، اگر این سیستم ها مشابه نباشند، ارتباطی رخ نمی دهد.
۲. پیام (محتوای پیام نه لفظ)
۳. کانال یا رسانه (تلویزیون، رادیو و …)
۴. بازخورد (پس خوراند)
-
- با انتقال پیام به دیگران باخورد می گیریم و مخاطب نیز با فیدبک خود به ما پیام می دهد. بازخورد واکنش های مخاطب نسبت به معنای ذهنی پیام ما را نشان خواهد داد که آیا سبب دانستن رسیدن پیام و دریافت مفاهیم و معنایی مورد نظر ما به مخاطب شده است یا نه؟
- خنده یکی از پس خوراند دریافت معنایی است، چرا که هورمون سروتونین مسئول انتقال دادن پیام هاست. و در مقابل با اخم، بدن هورمون آدرنالین تشرح می کند که سبب می شود که بدن حالت تدافی بگیرد و مخاطب به بحث، استدلال، مغالطه و … در برابر پیام شما بپردازد.
| نشانه بازخورد مثبت | نشانه بازخورد منفی |
| – تماس چشمی مستقیم – با نشاط و سرزنده – دست زیر چانه – پیگیری مطالب – پرسش های مرتبط و مناسب – یادداشت برداری – ضبط کردن صدا |
– تماس چشمی محدود – تکان دادن زیاد سر – نشستن یا ایستادن در جهت مخالف شما – جهت نوک پا خلاف جهت شما – پوشاندن بینی – نشان دادن بی قراری همچون لب جویدن، ناخن جویدن، انگشت شکستن، خمیازه کشیدن، دویدن چشم ها و … |
معنا و مفاهیم
ما فقط پیام ها منتقل می کنیم و پیام در بردارنده ی معانی نیستند. معنا را مخاطب ما خلق می کند و در فکر و ذهن ایشان است. اگر پیام را به مخاطبین زیادی بدهیم پیام به تعداد نفرات معنا میشود، در واقع الفاظ مشترک است ولی معنایی که هر مخاطب گرفته است، مشترک و یکسان نیست. مخاطبین پیام ما را با ذوق، علاقه، نفرت و … خود معنا میکنند. مکانیزم دریافت پیام این گونه است که به وسیله مخاطب روی پیام ما رمزنگاری صورت میگیرد. ما میبایست رادارها و فیلترهای ارتبطی او را از کار بیندازیم. برای این کار ابتداً لازم است شخصیت او را بشناسیم. سپس مطابق با شخصیت او پیش می رویم، یعنی خود را در راستای بینش ها و افکار او قرار می دهیم. بدین صورت که یک وجه مشترکی بین فرستنده و گیرنده حتماً وجود دارد. از مشترکات علاقمندیها و نفرتها استفاده میکنیم (مثلاً یک تیم فوتبال مشترک، یک رشته مشترک، یک محل مشترک، یک دوران سربازی مشترک و …) را زمینه برقراری ارتباط قرار داده و سپس با از بین رفتن فیلترهای ارتباطی پیام خود را انتقال میدهیم.
انواع راههای ارتباط موثر
مهارت ارتباط مؤثر از عوامل مهم یک رابطه سالم است و این مهم میان انسانها از دو طریق صورت میگیرد:
ذیل کلامی (Verbal): نگفتم بهت؟ گفتم!
غیرکلامی (Non-verbal): چشمک زدن [سخن او را خیلی جدی نگیر!]
چرایی مشکلات زندگی
اگر معلمی نمیتواند یک مدرس خوب باشد، اگر یک فرزند نمیتواند حرف پدر و مادرش را بفهمد، اگر پدر و مادری نمیتوانند فرزندان خود را درک کنند، اگر یک زوج نمیتوانند یکدیگر را بهراحتی تحمل نمایند و یک زندگی مسالمتآمیز داشته باشند و یا اگر مدیری با کارمندان خویش مشکل دارد و یا نمیتواند بهدرستی در مذاکرات خویش با مدیران دیگر از منافع سازمان خود دفاع کند، همه فقط به این خاطر است که نمیتوانند ارتباط مؤثر برقرار نمایند.
عناوین روشها و تکنیکهای ارتباط مؤثر
راههای زیادی برای برقراری ارتباط موثر وجود دارد که به عمده میتوان به برخی از مهمترین آن اشاره نمود:
۱. القاء کردن (Induction)
۲. زبان تن (Body Language)
۳. گوش کردن فعال (Active Listening)
۴. ادراکهای حسی (Representational Systems)
۵. همدلی (Empathy)
۶. محبوبیت و مقبولیت (Popularity & Acception)
برای رسیدن به یک ارتباط مؤثر، تکنیکها و روشهای گوناگونی وجود دارد که بایستی با آموزشدیدن، تمرین و مهارت به آنها دستیافت.
گستره موضوعات ارتباطات بسیار زیاد است و تحقیقات زیادی را محققان و دانشمندان علم ارتباطات در این باره نمودهاند که بایستی باهمت بلند و تلاش فراوان و صرف وقت به این مهم رسید.
منابع و مآخذ:
