قانون کار و تامین اجتماعی – بخش دوم

آنچه در این مطلب می‌خوانید:

در این مقاله به بررسی اجمالی قانون کار و تامین اجتماعی ایران و نکات حائز اهمیت آن‌ها، از جمله عوامل کار، قرارداد کار، شرایط قرارداد کار، ارکان قرارداد کار و صورت‌های قرارداد کار می‌پردازیم.

عوامل کار

• کارگر
• کارفرما
• کارگاه
• قرارداد کار

کارگر: بر اساس ماده ۲ قانون کار کسی است که به هر عنوان در مقابل دریافت حق‌السعی اعم از مزد، حقوق، سهم سود و سایر مزایا به درخواست کارفرما کار می کند.

کارفرما: براساس ماده ۳ قانون کار شخصی است حقیقی یا حقوقی که کارگر به درخواست و به حساب او در مقابل دریافت حق‌السعی کار می کند.

• مدیران و مسئولان و به طور عموم، کلیه کسانی که عهده دار اداره کارگاه‌ها هستند، نماینده کارفرما محسوب می‌شوند و در صورتی که نماینده کارفرما خارج از اختیارات خود تعهدی بنماید و کارفرما آن را نپذیرد، در مقابل کارفرما ضامن است و کارفرما باید به تعهدات ایجاد شده عمل نماید.

کارگاه: بر اساس ماده ۴ قانون کار محلی است که کارگر به درخواست کارفرما یا نماینده او، در آنجا کار می‌کند.

کلیه تأسیساتی که متعلق به کارگاه هستند نیز جزء کارگاه محسوب می شوند:

• نمازخانه
• شیرخوارگاه و مهدکودک‌ها
• ناهارخوری، درمانگاه و ورزشگاه
• تعاونی‌ها
• حمام
• کلاسهای سوادآموزی، آموزشگاه حرفه‌ای و قرائت خانه و سایر مکان‌های آموزشی
• اماکن مربوط به شورا و انجمن اسلامی و بسیج کارگران
• وسایل ایاب و ذهاب

برای بررسی خدمات آموزش، مشاوره و پیاده‌سازی پروژه‌های حوزه مشاوره مدیریت خانه منابع انسانی می‌توانید به صفحه معرفی خدمات مراجعه نموده و یا با شماره ۸۲۸۰۱۵۱۰-۰۲۱ تماس حاصل فرمایید.

خدمات تخصصی خانه منابع انسانی

قرارداد کار

براساس ماده ۷ قانون کار عبارت است از، قرارداد کتبی یا شفاهی که به موجب آن کارگر، در قبال دریافت حق‌السعی، کاری را برای مدت موقت یا غیر موقت برای کارفرما انجام می دهد.
نکته: در کارهایی که طبیعت آن‌ها جنبه مستمر دارد، درصورتی که مدتی در قرارداد ذکر نشود، قرارداد دائمی تلقی می‌شود.

شرایط قرارداد کار:

• بر خلاف قوانین، مقررات و شرع مقدس اسلام نباشد.
• موضوع کار به طور مشخص در قرارداد آورده شود.
• طرفین اهلیت داشته باشند و انجام کار برای آنها ممنوع نباشد.

• نکته: نباید شروط قرارداد کار، امتیازات و پرداختی، کمتر از قانون کار را برای کارگر در نظر بگیرد.

ارکان قرارداد کار

• مشخصات دقیق کارگر، کارفرما و کارگاه
• نوع کار، حرفه و یا وظیفه‌ای که کارگر باید انجام دهد
• ساعات کار ، تعطیلات و مرخصی‌ها
• محل انجام کار
• عرف و عادت شغل یا محل
• تاریخ انعقاد قرارداد
• مدت قرار داد
• حقوق مبنا، مزایا، اضافه کاری، حق اولاد و حق مسکن، پاداش و لباس کار و امثال آن.

صورت‌های قرارداد کار

• دوره آزمایشی
• خاتمه قرارداد کار
• تعلیق قرارداد کار

دوره آزمایشی: کارگر و کارفرما می‌توانند با توافق یکدیگر مدتی را به نام دوره آزمایشی کار تعیین نمایند که در خلال این دوره هر یک از طرفین بدون اخطار قبلی و بدون آن که الزام به پرداخت خسارت داشته باشد، می‌تواند رابطه کار را قطع کند.

حالت های قطع ارتباط کاری در دوره آزمایشی:

• اگر کارگر رابطه کار را قطع نماید، فقط مستحق دریافت حقوق مدت انجام کار خواهد بود.
• اگر قطع رابطه کار از طرف کارفرما باشد وی ملزم به پرداخت حقوق تمام دوره آزمایشی خواهد بود.

مدت دوره آزمایشی:

• حداکثر یک ماه: کارگران ماهر و دارای تخصص سطح بالا
• حداکثر سه ماه: کارگران ساده و نیمه ماهر

موارد تعلیق کار

چنانچه انجام تعهدات یکی از طرفین بر اساس موارد ذیل موقتًا متوقف شود، قرارداد به حال تعلیق در می‌آید و پس از رفع آن‌ها قرارداد کار به حالت اول بر می‌گردد.مانند:

• خدمت وظیفه عمومی: ولی کارگر باید حداکثر تا دو ماه پس از پایان خدمت، به کار سابق خود بر گردد.
• حوادث غیر قابل پیش‌بینی: وقوع آن از اراده طرفین خارج است، تمام یا قسمتی از کارگاه تعطیل شود، قراردادهای کار با کارگران به حال تعلیق در می آید.
• مرخصی تحصیلی و مرخصی بدون حقوق: مطابق این قانون از مرخصی تحصیلی یا مرخصی های بدون حقوق استفاده می کنند، درطول مرخصی و به مدت ۲سال به حال تعلیق درمی آید.
• توقیف و بازداشت

خاتمه قرارداد کار

کارفرما در این صورت مکلف است برای هر سال سابقه و براساس آخرین حقوق معادل ۳۰ روز حقوق، به عنوان مزایای پایان کار به وی پرداخت نماید.

مواردی چون:

• فوت
• استعفا
• بازنشستگی
• ازکارافتادگی کلی
• انقضا مدت کار
• پایان کار

نکات :

• اگر خاتمه قرارداد در نتیجه کاهش توانایی‌های جسمی و فکری، ناشی از کار کارگر باشد، کارفرما مکلف است به نسبت هر سال سابقه خدمت، معادل ۲ ماه آخرین حقوق به وی پرداخت کند.
• هرگاه قرارداد کار برای مدت موقت و یا برای انجام کاری معین منعقد شده باشد هیچ یک از طرفین به تنهایی حق فسخ آن را ندارد.
• اخراج: هرگاه کارگر در انجام وظایف محوله قصور ورزد و آئین‌نامه‌های انضباطی کارگاه را پس از تذکرات نقض نماید، کارفرما حق دارد در صورت اعلام نظر مثبت شورای اسلامی کار پس از تسویه کامل با کارگر، قرارداد کار را فسخ نماید.